Web Günlüğü - Anasayfa

Web Günlüğü

blogger ipuçları, eklentileri ve temalarının yer aldığı web günlüğü



Sayfalar



bu bloğu izle

Zent-Zentçe'nin Anlamı ve Tarihi

2 Şubat 2013 Cumartesi -
Çok merak edilen soy ismim hakkında kendimi bildim bileli araştırmalar yapmıştım. Bu araştırmalarım sonucu farklı kaynaklardan topladığım tarihi bilgileri birleştirip-derleyerek küçük bir tarih yolculuğu yaşatmak, yıllardır her tanıştığım yeni bir insanın soy ismimin ne anlama geldiğini soranlar için ve soy ismimin anlamı merak edenler için paylaşmak istedim.

Zent kısaca "yorum" anlamına gelmekte. Bir de Zentçe var o ise çok eski yıllarda İran'ın kullandığı antik bir dilmiş. Zentçe, Hintçeyle birlikte Farsça Ari Diller Grubunu oluşturmakta ve Hint-Avrupa Dil Ailesinin Hint kolunda yer almaktaymış. Ayrıca çok eski zamanlarda bir İran inancı olan Zerdüşlüğün Avesta adında dini metinler topluluğu yani dini, kutsal bir kitabı varmış. Bu kitapta da kullanılan dil Zent-Zentçeymiş. Daha sonraları bu dil yani Zent, Soğdça (Soğdakça) ve Pehlevî olmak üzere ikiye ayrılmış.

Soğdca (Soğdakça)
Orta Asya'da Soğdların kullandıkları Hint-Avrupa dil ailesine bağlı, yukarıda da belirttiğim gibi Zent'den gelme İran kökenli antik bir dil. 9'uncu yüzyıla kadar İpek Yolu üzerinde konuşulan en önemli dil olmuş olan Soğdca, Soğdların gitgide daha çok Türklerin arasında kalmaları ve Türkçe konuşmaya başlamaları ile önemini kaybetmiş ve hatta sonunda tamamen kaybolmuştur. Türkçe konuşan Soğdlar Türklere karışıp bunların arasında eriyip gitmişlerdir. Günümüzde bu dilin en son kalıntıları oldukları düşünülen, Afganistanın bazı dağ köylerinde, çok az insan tarafından konuşulan Soğdcaya benzer bir dil vardır. Afganistan ve Tacikistan'ın yüksek yaylalarında Soğd diline yakın bazı diller halen yaşamaktadır.

Soğdiana (Soğdlar)
Soğdiana Orta Asya'da geniş tarihi ve coğrafi bir alan. MÖ 6. yüzyılda yazılı olarak belirlenen Soğdiana adı İran halklarından Soğdlar'ın yerleşik oldukları bölgeyi niteler. Behistun yazıtlarında, I. Darius MÖ 552 - 485 yılları arasında İran'ı yönetmiş olan imparator zamanında Soğd'lar Ahura mazda anlamına gelen eski İran dinine inanırlardı. Dillerine Sauzina derler. Moğol istilası sırasında yüzbinlerce Soğd'un Orta Asya'dan batıya ve güneye doğru sürüklendikleri ve küçük bir nüfuslarının tarihi topraklarında kaldıkları bilinmektedir. Tacikistan dağlarında dili olduğu gibi koruyan tahmini 30 kişidir. İran ve Anadolu yaylalarına göçen Soğdlar, Farsça ve Türkçe konuşan topluluklar tarafından yutulmuş ve özümsenmişlerdir. Yine de Anadolu'nun doğusunda bir miktar Soğd'un kendi dilleriyle varlıklarını sürdürebildikleri tespit edilmiştir. Divân-ı Lügati't-Türk'te Soğd: "Balasagun ile Buhara ve Semerkand arasında türkleşmiş bulunan bir ulus." diye geçer. 4. yüzyıldan sonra Soğd'lar İpek yolu boyunca doğuya doğru Lop Nur bölgesine, Tarım Havzasına, Sha Chau, Liangzhou, Ling (Xiazhou'nun güneyinde) şehirlerine hatta Orta(İç) Moğolistan'na kadar kendi ticari koloni, yerleşim birimlerini ve bir çok küçük prenslik'leri kurdular, böylece İpek Yolu ticaretini kontrol ettiler. Sasaniler zamanında İslâm dininin İran ve Orta Asya'da genişlemesi sonuçu Soğd'lar İslâm'a çevrildiler. 10. yüzyıldan itibaren Türk Hanedanlıklarının etkisi ve baskısı altında Türk kültürünü benimsediler.

Pehlevice
Orta Farsçaya Pehlevice denir (MS 224-642) yılları arasında konuşulan bu dil Sasanilerin resmî diliydi. MS 900'lü yıllara kadar Pehlevice konuşuldu ve yazıldı. Bu yıllarda İranlılar Müslüman oldular. Arapçanın etkisiyle gelişimini sürdüren Pehlevice biraz daha değişerek yerini Çağdaş Farsçaya bıraktı.
Özet olarak Zent yorum anlamına gelmekte ve Zent, Zentçe adında çok eski yıllarda kullanılan bir dil varmış. Her ne kadar soy ismimin anlamını ve ilgili bir dil olduğu hakkında bilgi sahibi olsam da soyumuzun nereden geldiği hakkında hiç bir fikrim yok ve bu konuda araştırmalarıma devam edeceğim. Bu dil/diller zamanla değiştiği ve devşirildiği için şu an çok farklı yerlerde ve çok az topluluk tarafından kullanılıyor en azından ben öyle tahmin ediyorum. Uzun bir zaman önce şu an ülkemizde de kullanılmakta olan kürtçe dilinde bulunan 1200 kelimenin Zentçe'den geldiğini öğrenmiştim ancak ne kadar doğru bilmiyorum. Zentçe dilinin eski Farsça ve Hintçe ile ilişkisi olabileceği de söylenmekte.

5-6 yıl önce de araştırmalarım sonucu Türkiye'de sadece bir kaç ailenin soy isminin Zent olduğunu öğrendim ayrıca dış ülkelerde de çok az kişi tarafından kullanılan bir soyisim. Bu soyisim bilinmiş veya bilinmemiş olmaktan ziyade yabancı kökenli bir kelime olması. Bu vesileyle Türkiye'de yaşayan Zent soy ismine sahip benim ve diğer ailelerin aynı soydan gelebileceğini ve soyumuzun Türkiye dışından bir yerden gelebileceğini seziyorum.



Yorumlar

  1. benimde soyadım zent ve asil soy anlamına geldiğini biliyorum

    YanıtlaSil
  2. Benimde soyadım zent ve almanyada epey bir ailede görülmekte aynı zamanda fransa ve abd de kullanılmakta.

    YanıtlaSil
  3. Zent soy ismimi çok merak ediyorum geçmişimize alakalıdır

    YanıtlaSil
  4. Ben başka bir şey araştırıyordum, ZENT gibi çok ilginç bir olayla karşılaştım. Araştırmamı devam ederken ilgi alanınıza girmiş oldum. Bu da bana ilginç geldi. Yunanca, Latince, İbranice,Aramca,Asurca ve Arapça'ya varana kadar tüm SAMİ dilleri ve ZENT PEHLEVİ ve Orta Asya,Hint alfabesinin ana kaynağı olarak ta FENİKE alfabesinin temeli olan 22yi aşmayan harflerden doğduğunu öğrendim.Sizlerin merak ettiğiniz konu ve bu sayfadaki bilgilerde bana son derece aydınlatıcı oldu. Teşekkürler. Bilgin Yıldız

    YanıtlaSil
  5. benimde soy isimim zent Mezopotamya topeaklarindan yayildigina inaniyorum bu soy isminin

    YanıtlaSil